Melk

Schermafbeelding 2016 04 08 Om 11 02 52

“Is melk niet altijd bio? Dat komt toch gewoon van een koe, schaap of geit?” Het verschil? In bio vormen buiten grazen, weinig medische behandelingen en 100% biologisch voer de basis voor een rijk voedingsproduct.


Biologische melk wordt in Vlaanderen vooral geproduceerd door koeien en geiten. In andere landen vind je ook biologische schapenmelk, en uitzonderlijk ezelinnen- of paardenmelk.

Typisch voor biomelk

Welzijn van de dieren is belangrijk

Een biologische veehouderij stelt in de eerste plaats het welzijn van de dieren centraal. Zo moet een dier genoeg ruimte krijgen, zowel buiten als binnen in de stal. Een van de principes van bio luidt dat je niet meer dieren houdt dan dat je grond aankan. Dat principe heet grondgebondenheid. Zet je te veel dieren in een wei samen, dan riskeer je overbegrazing, bodemerosie en vervuiling.

Ook in de stal moet er genoeg ruimte zijn voor een dier om zich te kunnen draaien of om te gaan liggen. De precieze ruimte die elk dier krijgt, vind je in de tabel onderaan. Maximaal de helft van de totale stalvloeroppervlakte mag bestaan uit latten- of roosterconstructies. De rest van de oppervlakte moet dicht zijn, met een vlakke vloer waarop de dieren niet uitglijden. Elk dier heeft een schone en droge lig- of rustruimte, ingestrooid met voldoende en droog strooisel uit een geschikt natuurlijk materiaal.

Biologisch voer

Daarnaast krijgen biologische dieren biologisch voer. Voor koeien en geiten betekent dat voornamelijk gras in de wei, waar soms ook kruiden tussen gezaaid worden die de gezondheid van de dieren mee op peil houden. Omdat een biologisch boer niet meer dieren houdt dan zijn grond aankan, is er genoeg gras voor elk dier.

Aanvullend is er ruwvoer, dat de dieren extra sterk maakt. Dat bestaat uit teelten als gedroogd gras, klaver, tarwe, gerst, erwten, bonen ... De bioboer probeert het voer zoveel mogelijk zelf te telen en doet dat zonder gebruik van kunstmest, chemische pesticiden of ggo's. Minstens 60% van het voer moet regionaal geteeld zijn.

Digitaal Productinfo Draft3 Melk

Gezondere dieren geven meer melk

De ruime, dagverlichte stal, grazen in de wei en het biologische, aangepaste voer zorgen voor gezonde dieren. Dat is belangrijk, want alleen gezonde dieren geven kwaliteitsmelk en worden veel minder ziek.

Biologische boeren streven er bij hun productie vooral naar dat dieren op lange termijn gezond blijven. Overproductie kan immers tot ontsteking van de uier leiden en een biologische veehouder mag niet preventief antibiotica toedienen. Hij heeft er alle belang bij om zijn koeien, via een uitgekiende bedrijfsvoering, zo gezond mogelijk te houden

Een gangbare Vlaamse koe krijgt gemiddeld 7,6 dagen per jaar antibiotica toegediend. Meer dan 60% van de antibiotica wordt ingezet voor de preventie en behandeling van uierontsteking. Over geiten bestaan deze cijfers niet.

Jonge dieren krijgen bij voorkeur melk van de moeder: Ten minste 3 maanden voor runderen en paardachtigen en minstens 45 dagen voor schapen en geiten. In de praktijk zien we dat bij biogeiten al van bij de geboorte op flesvoeding wordt overgegaan, om overerving van ziektes te vermijden.

Wordt een dier ziek, dan kan de bioboer op verschillende manieren zijn dier behandelen: met kruiden, met homeopathie of klassieke geneesmiddelen. Als de bioboer toch antibiotica gebruikt, moet hij een dubbele wachttijd hanteren (in vergelijking met gangbare boeren) vooraleer hij de melk van het behandelde dier opnieuw kan verkopen. Die wachttijd staat vermeld op het geneesmiddel.

Dat alles levert voedingsrijke melk op met een gezonde vetzuursamenstelling.

Grote vraag

In Vlaanderen zijn er verschillende boeren die melkkoeien of melkgeiten houden. De melk die zij produceren, gaat vooral naar de melkerijen. Er is een grote vraag naar biologische geiten- en koeienmelk en de prijs die de boeren ontvangen is een stuk hoger dan in het gangbare circuit en blijft stabiel. Coöperaties van boeren bepalen samen met de melkerij de prijs.

De melkerijen verwerken de melk tot houdbare melk of tot biologische zuivelproducten als boter, yoghurt, plattekaas of kaas.

Een aantal Vlaamse biologische boeren verwerkt de eigen melk tot hoevezuivel. Zoek je rauwe melk, dan kan je rechtstreeks bij hen terecht.

Hoe lang blijft een kalf bij de koe?

Een pasgeboren kalf moet bij voorkeur minstens drie maanden met moedermelk gevoed worden.

De wetgeving voor biologisch melkvee zegt echter enkel iets over het voeden met moedermelk, niet over hoe lang het kalf bij de moeder moet blijven. Sommige biobedrijven experimenteren wel met het samenhouden van kalf en koe omwille van diervriendelijkheid.

Maar waarschijnlijk houden de meeste bedrijven hun kalveren niet lang bij de koe. Daar zijn diverse redenen voor, maar de belangrijkste zijn:

  • ervoor zorgen dat oudere dieren geen para-tbc-besmetting doorgeven aan jongere dieren in het streven naar een para-tbc-vrije kudde;
  • het nastreven van een hogere melkproductie, wat betekent dat het kalf zo kort mogelijk bij de koe wordt gehouden.

Kalfjes hebben de eerste 72 uur een grote overlijdenskans. Koeien hebben dan weinig aandacht voor het kalf. Naar verluidt zou het meteen weghalen van het kalfje de moeder minder stress geven en de overlevingskans van het kalf vergroten.

Weetjes

  • Uit verschillende onderzoeken blijkt dat biologische melk een andere vetzuursamenstelling heeft: meer omega-3 en minder omega-6. Dat treft, want in het Westen is de gemiddelde inname van omega-6 te hoog en die van omega-3 te laag. Die andere verhouding in vetzuren is vooral het gevolg van klaver op de weiden en minder maïs in het voer.
  • Melk is een product dat van nature varieert met de seizoenen. Wanneer geiten of koeien in de lente voor het eerst melk produceren na het grazen op de lenteweides, geeft dat een frisse smaak aan de melk.
  • In biowinkels vind je nog echte karnemelk. Dat is de melkdrank die overblijft na karnen van melk om boter te maken
  • Uit een grootschalig onderzoek van het Nederlandse Louis Bolk-instituut bleek dat kinderen die overwegend biologische zuivelproducten gebruiken, op 2-jarige leeftijd 30% minder kans op eczeem hebben.

IKM-normen?

In de tabel hieronder vind je een verwijzing naar de IKM-normen. IKM staat voor Integrale Kwaliteitszorg Melk. Nagenoeg alle Belgische melkveehouders houden zich aan deze normen voor melkveehouderij. Ze zijn niet door de overheid opgelegd, maar door de zuivelsector zelf op papier gezet. Controle gebeurt door de sector zelf. Meer informatie vind je op de website van IKM.

  Gangbaar Biologisch
Afkomst voer Geen normen over afkomst van voer. Volgens de IKM-normen moeten afkomst en samenstelling voer voor koeien duidelijk geregistreerd staan. Ten minste 60% van het voer is afkomstig van het eigen bedrijf of uit de regio. Maximaal 40% van het voer mag aangekocht uit een verdere regio.
Aantal dieren Geen normen over het maximum aantal koeien of geiten per hectare. Ze moeten wel voldoen aan de normen van het Mestbeleid. De IKM-normen voorzien 10 koeien per hectare. Grondgebondenheid, met maximaal 2 koeien of 23 geiten (ouder dan 1 jaar) per hectare.
Uitloop Koeien mogen het hele jaar binnen staan. Geiten blijven altijd binnen. Volgens de IKM-normen moet er wel een uitloop zijn. Koeien en geiten moeten tussen 16 mei en 14 oktober verplicht naar buiten. Tijdens de rest van het jaar is het niet verplicht door het natte weer, maar het mag wel.
Stalruimte Geen concrete normen vastgelegd. Volgens de IKM-normen moeten er in de stal evenveel ligplaatsen als koeien zijn. Afmeting van de ligplaatsen hangt af van het koetype. Een koe krijgt verplicht 6 m2 stalruimte, bij een geit ligt dat op 1,5 m2.
Antibiotica Antibiotica is toegelaten en mag ook preventief gebruikt worden bij droogzetting. Antibiotica mag alleen wanneer het dier ziek is. Een dier mag maximum 3 antibioticakuren per jaar krijgen. De voorkeur gaat naar fytotherapeutische producten, homeopathie of spoorelementen, vitaminen of mineralen.

5 redenen om bio te kiezen

Lekker puur

Groenten uit volle grond, dieren die vrij naar buiten kunnen, brood dat de tijd krijgt om te rijzen. Biologische producten zijn puur en vol van smaak. Ze bekoren door hun kwaliteit en authenticiteit. Dat proef je!

Gezond genieten

Biologische producten zijn de vrucht van een zorgvuldig proces dat start bij een vruchtbare bodem of een gezond dier. Bij de verwerking van biovoeding zijn enkel een beperkt aantal natuurlijke additieven en toepassingen toegelaten. Zo leidt bio tot producten met een zuivere samenstelling en hoge voedingswaarde.

Goed voor het milieu

Met vruchtwisseling, natuurlijke bemesting en biologische bestrijding zorgt de bioboer voor een veerkrachtig ecosysteem dat ons allemaal ten goede komt: proper grondwater, bescherming tegen overstroming, tegengaan van klimaatverandering, natuurlijke beheersing van plagen… Bio gebruikt geen kunstmest, chemische pesticiden of ggo’s.

Vriendelijk voor dieren

Biologische dieren eten voedzaam biologisch voer en krijgen de tijd om te groeien in een ruime zonverlichte stal waar ze vrij naar buiten kunnen. Een biologische veeteler kiest zijn rassen zorgvuldig om het gebruik van geneesmiddelen maximaal te beperken. De dieren - en consumenten - varen er wel bij.

100% toekomst

Een agro-ecologische aanpak biedt ons de beste garantie om de wereld te voeden, zonder de draagkracht van de aarde te overschrijden. Wie bio kiest, streeft naar een toekomst met tevreden boeren, rijke oogsten en gezonde mensen. Vandaag en morgen, voor iedereen.