Hoe gaat een bioboer om met pesticiden?

In de biolandbouw zijn geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen toegestaan, maar wel enkele natuurlijke. Deze middelen mogen alleen worden ingezet als het echt nodig is. Alle natuurlijke middelen die de bioboer mag gebruiken, zijn eveneens toegelaten in de gangbare landbouw. Anders gezegd: de bioboer mag - uiteraard! - niets gebruiken dat verboden is voor de gangbare boer.

Er is wel eens controverse over de toegelaten middelen in bio. Uit onderzoek blijkt echter dat de overschrijdingen van streefwaarden voor concentraties van bestrijdingsmiddelen in drinkwater, bodem of zout oppervlaktewater uitsluitend veroorzaakt worden door middelen die niet in de biologische landbouw worden toegepast.

Slim boeren om pesticiden te vermijden

Het gebruik van chemische pesticiden past niet in de filosofie en de werkwijze van de biolandbouw. Een bioboer zal dus ziektes en plagen proberen te voorkomen. Hij heeft daar een aantal manieren voor: gezonde gewassen kiezen, teeltrotatie toepassen, de bodem gezond houden en kiezen voor biodiversiteit. Je leest er meer over in de FAQ Waarom is biolandbouw goed voor het milieu?

Biolandbouw wil een duurzaam landbouwsysteem zijn en dus met de natuur samenwerken. Een plaag of ziekte beschouwt de bioboer als een signaal dat zijn ecosysteem niet in evenwicht is. Door dat evenwicht te herstellen, kan hij de plaag of ziekte onder controle krijgen.

De biosector brengt trouwens liever geen producten op de markt met residuen die mogelijk onveilig zijn.

Veld Wieltjeshoeve © Kjell Gryspeert

Enkel toegelaten natuurlijke middelen

Biologische landbouwers mogen indien nodig enkele natuurlijke bestrijdingsmiddelen gebruiken. In Europa zijn 24 natuurlijke stoffen toegelaten: daarvan is maar een deel toegelaten in België, namelijk diegene die ook toegelaten zijn voor de gangbare boeren. (Laat je dus niet wijsmaken dat wat bioboeren mogen gebruiken slechter is dan wat gangbare boeren mogen gebruiken: elke stof die voor de biologische boer is toegelaten, is ook toegelaten voor de gangbare boer. Omgekeerd uiteraard niet.) Ter vergelijking: in de gangbare landbouw zijn meer dan duizend producten toegelaten.

Voor sommige van de in bio toegelaten stoffen gelden bovendien beperkingen in gebruik. Ze mogen bijvoorbeeld alleen tegen bepaalde insecten of plagen worden gebruikt of alleen voor bepaalde gewassen. Ook op de hoeveelheid gelden voor sommige stoffen beperkingen.

Stoffen die in bio zijn toegelaten op de plant, zijn bijvoorbeeld bijenwas (op snoeiwonden), plantaardige olie (als schimmeldodend middel), bitterhoutextract of neemextract (als insecticide). Deze stoffen worden op de plant verstoven of aangebracht.

Andere toegelaten middelen komen dan weer niet in aanraking met het gewas of het milieu. Zo worden in een boomgaard insectenvallen gezet met feromonen om schadelijke insecten te bestrijden. Deze vallen worden na gebruik verwijderd en vernietigd.

Twee middelen die vaak voor beroering zorgen zijn koper en zwavel. Het zijn natuurlijke middelen, maar bij overmatig gebruik kunnen ze schadelijk zijn. Koper is toegelaten als bacterie- en schimmeldodend middel en wordt onder andere gebruikt bij de teelt van aardappelen en van fruit. Zwavel is toegelaten als schimmeldodend middel en acaricide (= om teken en mijten te bestrijden) en wordt gebruikt in de fruitteelt. Sommige bioboeren gebruiken deze middelen, anderen niet. Qua dosis zijn zij sowieso veel zuiniger dan hun gangbare collega's.

Milieu-impact blijft beperkt

Wat criticasters ook mogen beweren, de negatieve invloed van de middelen die in bio toegelaten zijn, blijft beperkt. Uit onderzoek [1] blijkt dat overschrijdingen van streefwaarden voor concentraties van bestrijdingsmiddelen in drinkwater, bodem of zout oppervlaktewater uitsluitend veroorzaakt worden door middelen die niet in de biologische landbouw worden toegepast.

Bovendien blijkt dat de milieubelasting die ontstaat door het geringe gebruik van biologische middelen op biologische praktijkbedrijven, veel lager is dan op gangbare praktijkbedrijven. De milieubelasting is bovendien beperkt tot overschrijdingen van streefwaarden voor de schade aan het waterleven, veroorzaakt door het gebruik van piperonylbutoxine/pyrethrine. Met meer onderzoeksmiddelen moet het mogelijk zijn om ook deze beperkte milieubelasting verder te verkleinen.

[1] Bron: WUR, Verantwoorde en communiceerbare argumenten bij biologische producten: milieueffecten, 2007

Bio Mijn Natuur - Bloemenrad © Kjell Gryspeert bij Ourobouros

5 redenen om bio te kiezen

Lekker puur

Groenten uit volle grond, dieren die vrij naar buiten kunnen, brood dat de tijd krijgt om te rijzen. Biologische producten zijn puur en vol van smaak. Ze bekoren door hun kwaliteit en authenticiteit. Dat proef je!

Gezond genieten

Biologische producten zijn de vrucht van een zorgvuldig proces dat start bij een vruchtbare bodem of een gezond dier. Bij de verwerking van biovoeding zijn enkel een beperkt aantal natuurlijke additieven en toepassingen toegelaten. Zo leidt bio tot producten met een zuivere samenstelling en hoge voedingswaarde.

Goed voor het milieu

Met vruchtwisseling, natuurlijke bemesting en biologische bestrijding zorgt de bioboer voor een veerkrachtig ecosysteem dat ons allemaal ten goede komt: proper grondwater, bescherming tegen overstroming, tegengaan van klimaatverandering, natuurlijke beheersing van plagen… Bio gebruikt geen kunstmest, chemische pesticiden of ggo’s.

Vriendelijk voor dieren

Biologische dieren eten voedzaam biologisch voer en krijgen de tijd om te groeien in een ruime zonverlichte stal waar ze vrij naar buiten kunnen. Een biologische veeteler kiest zijn rassen zorgvuldig om het gebruik van geneesmiddelen maximaal te beperken. De dieren - en consumenten - varen er wel bij.

100% toekomst

Een agro-ecologische aanpak biedt ons de beste garantie om de wereld te voeden, zonder de draagkracht van de aarde te overschrijden. Wie bio kiest, streeft naar een toekomst met tevreden boeren, rijke oogsten en gezonde mensen. Vandaag en morgen, voor iedereen.