Waarom zorgt een bioboer voor een vruchtbare bodem, en hoe doet hij dat?

Een gezonde, levende bodem is het sleutelelement voor de productie van biologische voeding. Een bioboer draagt dan ook veel zorg voor de bodem. Hij gebruikt geen kunstmest, maar voedt de bodem met organisch materiaal als stalmest of compost. Via vruchtwisseling en groenbemesting houdt hij de bodemvruchtbaarheid op peil.

De natuur werkt als een goed gesloten kringloop waar afval opnieuw grondstof wordt. Landbouw brengt die kringloop wat uit evenwicht: door gewassen te telen en te oogsten halen boeren immers nutriënten uit de grond weg. Als die niet opnieuw aangevuld worden, geraakt een bodem uitgeput en wordt hij onvruchtbaar.

Biolandbouw gebruikt een aantal technieken om die kringloop opnieuw te sluiten en de bodem te voeden.

Bio Mijn Natuur - Inagro - Bodem © Tim Vandewiele bij Inagro

Bodemleven

In plaats van de plant voedt een bioboer de bodem, of liever: het bodemleven. In de bodem krioelt het van leven. Wormen, schimmels, bacteriën, springstaarten: elk hebben ze hun eigen specifieke functie. Samen breken ze plantaardige resten af, maken er humus van en verspreiden deze humus doorheen de bodem.

De humus houdt water en nutriënten beschikbaar voor de gewassen. Daarnaast vormt een vruchtbare bodem een natuurlijke bescherming tegen plagen en ziektes.

Omdat een bioboer geen kunstmest en geen chemische bestrijdingsmiddelen mag gebruiken, is het des te belangrijker dat hij het bodemleven goed gezond houdt. De bodem voeden doet hij met organisch materiaal als stalmest of compost.

Deskundigen zijn het erover eens: compost is de ideale meststof voor het gewas én het verbetert de kwaliteit van de bodem. Compost zorgt voor een hoge hoeveelheid effectieve organische koolstof en is dus een uitstekende bodemverbeteraar, maar het zorgt ook voor meer regenwormen, minder erosie, het laat het water beter door en voorkomt bodemverdichting, wat allemaal leidt tot hogere landbouwopbrengsten.

Een vruchtbare bodem vormt een natuurlijke bescherming tegen plagen en ziektes.

Kunstmeststoffen zijn niet toegelaten, omdat die de plant voeden en niet het bodemleven. Ze verstoren het bodemleven, waardoor de bodemvruchtbaarheid op termijn afneemt. Bovendien leidt te veel gebruik van kunstmest tot verontreiniging van het grond- en oppervlaktewater.

Bio Mijn Natuur - Compost - De Lochting © KVL/Creative Nature bij bioboerderij De Lochting

Compost

Soms is een boer beperkt in het gebruik van dierlijke mest. Dat komt door de mestproblematiek in Vlaanderen. Door jarenlange overbemesting en een te intensieve veeteelt zijn de bodems en waterlopen in Vlaanderen verontreinigd. De overheid legt dus beperkingen op aan het gebruik van dierlijke stalmest, ook aan bioboeren. Bioboeren zoeken dus steeds meer hun toevlucht tot compost – gewasresten die omgezet zijn in humus - om de bodem te voeden.

Vruchtwisseling

Ook vruchtwisseling is een slimme manier om de bodem-vruchtbaarheid op peil te houden.

Alle gewassen halen tijdens het groeien specifieke nutriënten uit de bodem. Teelt de boer steeds hetzelfde gewas op zijn perceel, dan geraakt de bodem eenzijdig uitgeput, groeien planten minder goed en krijgen plagen en onkruid meer kans om door te breken. De bodem is dan niet meer in balans.

Om dat op te vangen, stelt een bioboer een meerjarig teeltplan op, waarbij hij gewassen die veel van de ene voedingsstof vragen, afwisselt met gewassen die veel van een andere voedingsstof nodig hebben.

Bio Mijn Natuur - Klaver - Natlandhoeve © Kjell Gryspeert bij biobedrijf Natlandhoeve

Groenbemesters

Ook groenbemesters horen in een meerjarig teeltplan. Dat zijn gewassen die nutriënten aan de bodem kunnen toevoegen. Neem bijvoorbeeld vlinderbloemige gewassen als klaver: zij binden stikstof uit de lucht en geven dat daarna vrij in de bodem.

Andere groenbemesters zijn bijvoorbeeld winterrogge en grassen: zij kunnen het organische stofgehalte (waaruit humus ontstaat), sterk verhogen.

Tot slot: een gezonde bodem helpt ook de klimaatsopwarming terug te dringen. Hoe dat zit, lees je in "Is biolandbouw beter voor het klimaat?"

5 redenen om bio te kiezen

Lekker puur

Groenten uit volle grond, dieren die vrij naar buiten kunnen, brood dat de tijd krijgt om te rijzen. Biologische producten zijn puur en vol van smaak. Ze bekoren door hun kwaliteit en authenticiteit. Dat proef je!

Gezond genieten

Biologische producten zijn de vrucht van een zorgvuldig proces dat start bij een vruchtbare bodem of een gezond dier. Bij de verwerking van biovoeding zijn enkel een beperkt aantal natuurlijke additieven en toepassingen toegelaten. Zo leidt bio tot producten met een zuivere samenstelling en hoge voedingswaarde.

Goed voor het milieu

Met vruchtwisseling, natuurlijke bemesting en biologische bestrijding zorgt de bioboer voor een veerkrachtig ecosysteem dat ons allemaal ten goede komt: proper grondwater, bescherming tegen overstroming, tegengaan van klimaatverandering, natuurlijke beheersing van plagen… Bio gebruikt geen kunstmest, chemische pesticiden of ggo’s.

Vriendelijk voor dieren

Biologische dieren eten voedzaam biologisch voer en krijgen de tijd om te groeien in een ruime zonverlichte stal waar ze vrij naar buiten kunnen. Een biologische veeteler kiest zijn rassen zorgvuldig om het gebruik van geneesmiddelen maximaal te beperken. De dieren - en consumenten - varen er wel bij.

100% toekomst

Een agro-ecologische aanpak biedt ons de beste garantie om de wereld te voeden, zonder de draagkracht van de aarde te overschrijden. Wie bio kiest, streeft naar een toekomst met tevreden boeren, rijke oogsten en gezonde mensen. Vandaag en morgen, voor iedereen.